Twaalf Nederlandse organisaties starten Prometheus voor AI-cyberverdediging
Op 25 september 2026 sloegen twaalf publieke en private organisaties onder de vlag van Digital Holland de handen ineen voor Prometheus, een pilot om met AI kwetsbaarheden in veelgebruikte software op te sporen en te valideren.
Pilot en manifest
Digital Holland publiceerde Prometheus op 25 september 2026. Dezelfde dag is een manifest ondertekend en overhandigd aan staatssecretaris Aerdts van Digitale Economie en Soevereiniteit. Het manifest is niet alleen door de twaalf koplopers getekend, maar ook door vertegenwoordigers van essentiële en belangrijke sectoren, ketenpartners en koepelorganisaties.
De twaalf zijn TNO, ESET, AISLE, Hadrian, SIG, Northwave, Schuberg Philis, DIVD, NS, NCSC, NCTV en VUSec van de VU Amsterdam. Zij werken aan collectieve, marktneutrale voorzieningen die digitale kwetsbaarheden geautomatiseerd moeten opsporen en oplossen voordat aanvallers die kunnen misbruiken. Een breed inzetbare voorziening is met de start niet opgeleverd. De pilot is de eerste stap.
Eddy Boot, lead van de Actieagenda Cybersecurity Technologies bij Digital Holland, zei: “We willen AI, de krachtigste technologie van dit moment, beschikbaar maken voor de verdediging van iedereen, niet alleen voor wie het zelf kan betalen of bouwen.” Hij wees daarbij ook op het mkb, dat deze versnelling volgens hem niet zelfstandig organiseert.
Plek in Europees beleid
Digital Holland plaatst Prometheus in het Europese Action Plan on Cybersecurity and Artificial Intelligence, dat de Europese Commissie op 7 juli 2026 presenteerde. In dat plan staat onder meer een Europese Grand Challenge voor AI-ondersteund herstel en kwetsbaarheden, gepland in het vierde kwartaal van 2026. Prometheus is volgens Digital Holland bekend bij ENISA en sluit aan op de uitgangspunten van CERT-EU.
De pagina beschrijft AI als dubbele factor. Organisaties kunnen dreigingen sneller zien, maar aanvallers kunnen aanvallen ook automatiseren. Digital Holland schrijft dat wat lang theoretisch leek, deze zomer werkelijkheid werd: de eerste cyberaanvallen door autonome AI-agents. Het initiatief noemt geen budget en geen einddatum voor de pilot.
Duiding
Prometheus is een samenwerkingsafspraak en een pilot, geen nieuw nationaal schild dat al draait. De lijst mengt onderzoek, commerciële beveiligers, een vitale operator en overheidsdiensten, wat past bij de belofte van een marktneutrale voorziening, maar ook om afspraken over eigenaarschap vraagt die nog niet zijn uitgewerkt. De verwijzing naar autonome AI-aanvallen deze zomer zet de urgentie neer, zonder dat de projectpagina die incidenten zelf documenteert. Voor het mkb telt straks of de uitkomst via bestaande IT-dienstverleners beschikbaar komt, zoals Digital Holland belooft, en niet alleen als manifest. Dit is redactionele duiding.